Ảnh minh họa.

Hàng giả “bám” không gian số

Thương mại điện tử (TMĐT) đang nổi lên như một trụ cột quan trọng của nền kinh tế số Việt Nam, góp phần mở rộng không gian thị trường, thúc đẩy tiêu dùng và tạo thêm động lực tăng trưởng. Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển nhanh chóng là những thách thức ngày càng phức tạp trong công tác quản lý, đặc biệt là tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tràn lan trên các sàn TMĐT và mạng xã hội.

Thực tiễn cho thấy, các hành vi vi phạm trên môi trường TMĐT không chỉ gia tăng về số lượng mà còn tinh vi hơn về phương thức. Báo cáo của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, trong năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường đã tiến hành kiểm tra hơn 27.500 vụ việc, xử lý trên 23.400 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách gần 372 tỷ đồng. Những con số này phần nào phản ánh quy mô và mức độ nhức nhối của tình trạng gian lận thương mại hiện nay.

Đáng chú ý, các vi phạm chủ yếu vẫn tập trung vào kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, vi phạm về giá và an toàn thực phẩm. Trong đó, môi trường TMĐT tiếp tục trở thành “điểm nóng”, đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý và kiểm soát thị trường.

Một trong những hình thức vi phạm nổi cộm hiện nay là hoạt động livestream bán hàng và quảng cáo trực tuyến thiếu kiểm soát. Các mặt hàng thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe thường xuyên bị lợi dụng để tiêu thụ hàng kém chất lượng, gây nguy cơ trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Chỉ trong 11 tháng qua, nhiều vụ việc điển hình đã bị phát hiện. Tại TP Hồ Chí Minh, lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra một điểm kinh doanh rao bán đường cát trên mạng xã hội, phát hiện gần 2 tấn đường không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Tại Hà Nội, hơn 2.000 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng như Hermes, Gucci, trị giá khoảng 20 tỷ đồng đã bị thu giữ; hay vụ việc liên quan đến Mailystyle với 126.000 sản phẩm không có hóa đơn, chứng từ, trị giá 20 tỷ đồng.

Điểm chung của các vụ việc này là việc lợi dụng nền tảng Facebook, TikTok và các hình thức livestream để tiếp cận người tiêu dùng; kho hàng phân tán, thường xuyên thay đổi địa điểm nhằm né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng. Không ít đối tượng còn sử dụng KOL, KOC để quảng cáo, thổi phồng công dụng, gắn mác “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền”, “nhà làm”, “sạch 100%”, đánh vào tâm lý tin tưởng của người tiêu dùng.

Trách nhiệm không chỉ của lực lượng quản lý

Ở góc nhìn dài hạn, phát triển TMĐT bền vững không chỉ dừng lại ở việc “siết” quản lý, mà cần song hành với các cơ chế khuyến khích kinh doanh chân chính. Việc thúc đẩy chương trình “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt” trên nền tảng số, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia TMĐT một cách bài bản, minh bạch sẽ tạo nền tảng lành mạnh cho thị trường.

Theo định hướng, năm 2026 được xác định là năm tiếp tục tăng cường kỷ cương, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý thị trường. Lực lượng Quản lý thị trường sẽ triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hoạt động kinh doanh trên môi trường TMĐT …

TMĐT chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững khi đi cùng một môi trường kinh doanh minh bạch, kỷ cương và an toàn. Siết chặt quản lý, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng, doanh nghiệp và người tiêu dùng không chỉ là giải pháp tình thế, mà là điều kiện tiên quyết để bảo vệ thị trường số, bảo vệ quyền lợi người dân và giữ vững niềm tin vào nền kinh tế số Việt Nam.