Lỗ hổng YouTube Content ID

Theo Google định nghĩa, Content ID là một hệ thống quét và nhận diện bản quyền tự động của YouTube. Hệ thống này cho phép chủ sở hữu bản quyền phát hiện ra những video trên YouTube có chứa nội dung thuộc quyền sở hữu của họ.

Ở vai trò chủ sở hữu bản quyền, chủ sở hữu này cung cấp cho YouTube bản sao tệp đối chiếu của nội dung đủ điều kiện. Để so khớp nội dung, YouTube sử dụng tệp đối chiếu này để quét những video tải lên. Khi tìm thấy video trùng khớp, YouTube sẽ áp dụng chính sách mà chủ sở hữu muốn dùng: chính sách kiếm tiền, theo dõi hoặc chặn video có liên quan.

Theo ông Nguyễn Tiến Huy, CEO của Pencil Group, lợi dụng tính năng tự động trên, một số công ty được ủy quyền quản lý một số lượng bản ghi nhất định, nhưng đăng ký trên hệ thống Content ID của YouTube ở phạm vi rộng hơn nhiều, rồi dùng cơ chế quét tự động để Claim doanh thu quảng cáo từ bất kỳ video nào có âm thanh trùng khớp, kể cả khi người đăng chính là tác giả gốc. Nói cách khác, họ biến một công cụ bảo vệ bản quyền thành cỗ máy thu tiền và người bị thu tiền lại chính là chủ sở hữu sáng tạo.

Chính vì thế, nó đã tạo ra một nghịch lý mà bất cứ nhạc sĩ Việt nào cũng có thể vướng phải: bạn sáng tác bài hát, bạn phối hợp với ca sĩ để thu âm, đăng lên kênh YouTube của chính mình và rồi một ngày đẹp trời, bạn nhận được thông báo vi phạm bản quyền… chính tác phẩm của bạn. Người “tố” bạn là một công ty truyền thông mà bạn chưa từng nghe tên, chưa từng ký hợp đồng và chắc chắn chưa từng cho phép họ sở hữu bất cứ thứ gì liên quan đến âm nhạc của bạn.

Cần một Music ID riêng cho âm nhạc Việt Nam

Ông Nguyễn Tiến Huy, CEO của Pencil Group, cho biết, việc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) vừa ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan xảy ra tại nhiều công ty truyền thông, đơn vị giải trí là bước quan trọng để lập lại trật tự trong lĩnh vực bản quyền. Thực tế còn nhiều việc cần làm tiếp theo. Câu hỏi đặt ra là, cơ chế bảo vệ bản quyền trên nền tảng số tại Việt Nam sẽ thay đổi như thế nào?

Ông Huy nhấn mạnh, YouTube Content ID vẫn là hệ thống tự động, vẫn vận hành theo logic “ai đăng ký trước, người đó được bảo vệ”, không phải “ai sáng tạo, người đó được bảo vệ”. Nếu không có một hạ tầng xác thực quyền sở hữu minh bạch, do phía Việt Nam chủ động xây dựng, thì sẽ còn nhiều BH Media khác xuất hiện dưới những cái tên khác.

Chính vì thế, CEO của Pencil Group cho rằng, nghệ sĩ, nhạc sĩ hay nhà sáng tạo tại Việt Nam cần một hệ sinh thái mà ở đó, sáng tạo được định giá đúng, quyền sở hữu được minh bạch và thu nhập từ tác phẩm chảy về đúng người tạo ra nó.

Luật sư Phan Vũ Tuấn, điều hành Phan Law Vietnam cũng cho rằng, đã đến lúc xây dựng một hệ sinh thái bản quyền (Music ID) riêng của Việt Nam, để không còn phụ thuộc vào hệ thống Content ID của các nền tảng như YouTube, Facebook hay Tiktok…

Tuy nhiên, đây không phải là một câu chuyện đơn giản. Để thực hiện, cần có sự hỗ trợ và phối hợp, chung tay của nhiều bên để nhằm đến mục tiêu các nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhà sáng tạo nội dung sẽ được bảo vệ trên các nền tảng trực tuyến, nơi họ được khẳng định quyền tác giả, bảo vệ uy tín và nhận lợi ích xứng đáng với công sức bỏ ra.