Báo cáo của Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD) công bố ngày 20/3 cho thấy, trong 97 doanh nghiệp và hợp tác xã thuộc các lĩnh vực cà phê, gạo, thủy sản, rau quả…, chỉ duy nhất một đơn vị vay được vốn ưu đãi từ ngân hàng.

Thực tế này phản ánh khoảng cách lớn giữa chính sách và triển khai. Việt Nam đã ban hành danh mục phân loại xanh với 7 lĩnh vực, 45 ngành, đồng thời cho phép các dự án nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn được vay tới 70% giá trị mà không cần tài sản đảm bảo. Tuy nhiên, theo đại diện MSD, các chứng nhận bền vững dù trong nước hay quốc tế vẫn chưa đủ để doanh nghiệp “qua cửa” ngân hàng. Điều kiện then chốt vẫn xoay quanh tài sản thế chấp, vốn đối ứng và phương án kinh doanh.

Không chỉ vậy, rào cản còn đến từ chính phía ngân hàng. Nhiều doanh nghiệp phản ánh, dù sở hữu chứng nhận hữu cơ quốc tế, hồ sơ vẫn bị từ chối do cán bộ tín dụng không nhận diện được tiêu chuẩn này. Thủ tục phức tạp cũng khiến doanh nghiệp e ngại tiếp cận vốn xanh, buộc họ phải quay lại các kênh vay truyền thống.

Đại diện ngân hàng thừa nhận khó khăn trong thẩm định dự án theo tiêu chí xanh, nhất là khi quy định còn mang tính kỹ thuật cao. Việc thiếu “ngôn ngữ chung” giữa doanh nghiệp và ngân hàng khiến quá trình xét duyệt càng thêm khó khăn.

Các chuyên gia cho rằng, để tháo gỡ nút thắt, cần hoàn thiện hệ sinh thái tài chính xanh theo hướng đồng bộ, đơn giản hóa tiêu chí và “hạ độ cao” của danh mục phân loại xanh để phù hợp hơn với doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã. Đồng thời, cần tăng cường vai trò trung gian, hỗ trợ kết nối giữa thị trường vốn và doanh nghiệp.